Kaukaz Gruzja

Kuchnia gruzińska

Ser, orzechy włoskie, świeża kolendra i ostra adżika. Kuchnia, w której chleb piecze się z serem w środku, a pierogi je się rękami, trzymając je za czubek. Zaczniesz od chaczapuri, a skończysz na własnych chinkali.

  • 9przepisów
  • 4składniki w spiżarni
Stół z daniami kuchni gruzińskiej: chaczapuri adżarskie z żółtkiem, okrągłe chaczapuri, talerz chinkali, gliniana miska fasoli lobio, bakłażany z pastą orzechową i miseczka adżiki, widok z góry

Od czego zacząć

  1. Lobio z czerwonej fasoli z orzechami i świeżą kolendrą w piaskowej ceramicznej misce, obok miseczka kiszonych ogórków

    Fasola z orzechami włoskimi, kolendrą, czosnkiem i cebulą, na ciepło albo na zimno. Wszystkie składniki kupisz w supermarkecie.

    • łatwe
    • bez mięsa
  2. Gęsta, ciemnoczerwona pasta adżika w małej białej miseczce, obok kilka suszonych papryczek chili i ząbki czosnku, widok z góry

    Ostra pasta z suszonej papryki, czosnku, kolendry i soli. Pół godziny namaczania papryki i kilka minut miksowania.

    • łatwe
    • bez mięsa
  3. Okrągłe chaczapuri imeruli posmarowane masłem, pokrojone na kawałki, z jednego widać roztopiony ser w środku, widok z góry

    Okrągły drożdżowy placek z serem w środku, smażony na patelni. Gruzińskie sery kupisz w sklepie kaukaskim albo zastąpisz polskimi.

    • średnie
    • bez mięsa
  4. Czachochbili w czarnym żeliwnym garnku: kawałki kurczaka w gęstym sosie pomidorowym z cebulą, posypane świeżą kolendrą

    Kurczak duszony z pomidorami, cebulą i ziołami. Wystarczy jeden garnek i zakupy w supermarkecie.

    • średnie
  5. Talerz gotowanych chinkali ułożonych czubkami do góry, posypanych mielonym pieprzem, widok z ukosa

    Pierogi z mięsnym farszem, w którym podczas gotowania powstaje bulion. Lepienie fałdek wymaga wprawy, a farsz sprawdzasz termometrem.

    • trudne

Czym wyróżnia się kuchnia gruzińska

Kuchnię gruzińską trzymają razem ser, chleb i orzechy włoskie, ale prawie każde danie ma swoją regionalną wersję. Najlepiej widać to na przykładzie chaczapuri, chleba z serem: według Narodowej Administracji Turystyki Gruzji piecze się około 40 jego rodzajów, a tradycja wypieku ma status niematerialnego zabytku dziedzictwa kulturowego Gruzji. Okrągłe chaczapuri imeruli pochodzi z Imeretii, a łódka z jajkiem, chaczapuri adżarskie, z wybrzeża Morza Czarnego. Gruzini chronią też swoje produkty: sulguni, ser imeretyński, czurczchela, adżika i sos tkemali są w Gruzji zarejestrowanymi oznaczeniami geograficznymi. Tradycyjne gruzińskie wino z glinianych naczyń kwewri, zakopywanych w ziemi, jest od 2013 roku na liście niematerialnego dziedzictwa UNESCO.

Smaki kuchni gruzińskiej: orzechy, zioła i papryka

Orzechy włoskie są w kuchni gruzińskiej podstawą sosów i past. Zmielone z czosnkiem i ziołami zagęszczają satsivi, czyli drób w sosie orzechowym, i megrelskie charczo z wołowiny. Z pastą orzechową podaje się też warzywa: w pchali (ფხალი) to szpinak, buraki albo bakłażan, a w bakłażanach z orzechami smażone plastry bakłażana. Świeże zioła, zwłaszcza kolendra, natka i estragon, trafiają do farszów, gulaszy i sałatek. Ostrość daje adżika, gęsta pasta z ostrej papryki, czosnku i soli z Abchazji i Megrelii, a kwaśny smak sos ze śliwek tkemali. Do mięs i gulaszy dodaje się suszone przyprawy, m.in. kozieradkę błękitną i gotową mieszankę chmeli suneli.

Kuchnia gruzińska regionami

Z gór wschodniej Gruzji, z Pszawi i Tuszetii, pochodzą chinkali, pierogi z mięsem i bulionem w środku. Megrelia na zachodzie słynie z sera sulguni i ostrych, doprawianych adżiką dań, a w Gurii satsivi jada się na Nowy Rok. W Kachetii, regionie winiarskim, dusi się jagnięcinę albo cielęcinę z estragonem i białym winem z kwewri na czakapuli. Do gęstych sosów często podaje się ghomi, kaszę z mąki kukurydzianej, a z owoców i orzechów robi się słodycze, jak czurczchela: orzechy nawleczone na nitkę i kilka razy zanurzane w soku z winogron zagęszczonym mąką.

Jak się je po gruzińsku

Na gruzińskim stole (supra, სუფრა) dania stawia się na środku i je wspólnie, a toasty prowadzi tamada (თამადა). Ser i wino nazywa się „panną młodą i panem młodym” takiego stołu. Chaczapuri kroi się albo rwie rękami, a chinkali je się bez sztućców: trzyma się je za skręcony czubek, wypija bulion, a czubek zostawia na talerzu. Obok mięs z grilla (mcwadi) stoją zwykle dania z warzyw i orzechów, więc osoby, które nie jedzą mięsa, też najedzą się do syta.

Jak zacząć gotować po gruzińsku w Polsce

Na początek nie potrzebujesz niczego specjalnego. Fasolę, orzechy włoskie, kolendrę, czosnek, cebulę i mąkę kupisz w każdym supermarkecie, więc pierwsze będzie lobio, fasola z orzechami i ziołami. Chaczapuri upieczesz z gruzińskich serów albo z ich polskich zamienników: zamiast imeruli tłusty twaróg, zamiast sulguni mozzarella w bloku. Jedna wizyta w sklepie z żywnością gruzińską lub kaukaską, po sulguni, tkemali i chmeli suneli, otwiera resztę: czachochbili, satsivi i chinkali. Jeśli nie jesz mięsa, zacznij od lobio, chaczapuri, adżiki i bakłażanów z orzechami.

Wszystkie przepisy

Czas

Trudność

Dieta

2przepisy

Wyczyść filtry

Spiżarnia

Gruzińska spiżarnia

Fasolę, orzechy włoskie, kolendrę, czosnek, mąkę i mięso kupisz w zwykłym supermarkecie. Po sery sulguni i imeruli, sos tkemali, mieszankę chmeli suneli i gotową adżikę trzeba pójść do sklepu z żywnością gruzińską lub kaukaską albo zamówić je online.

Cała spiżarnia świata

Pytania o kuchnię gruzińską

Co warto zjeść w kuchni gruzińskiej?

Na początek chaczapuri, czyli chleb z serem: okrągłe imeruli albo łódkę po adżarsku z jajkiem. Do tego chinkali, pierogi z bulionem w środku, i dania z orzechami włoskimi: lobio z fasoli, pchali z warzyw i ziół, bakłażany z pastą orzechową, a zimą satsivi, drób w sosie orzechowym. Z mięs warto spróbować mcwadi, mięsa z grilla, a na deser czurczcheli, orzechów w zagęszczonym soku z winogron.

Jakie przyprawy są typowe dla kuchni gruzińskiej?

Świeże zioła, przede wszystkim kolendra, natka i estragon, a do tego czosnek, ostra papryka i kozieradka błękitna (uccho suneli). Popularna jest gotowa mieszanka suszonych przypraw chmeli suneli. Ostrość daje zwykle adżika, pasta z papryki, czosnku i soli, a kwaśność sos ze śliwek tkemali albo ocet. Wiele dań zagęszcza się zmielonymi orzechami włoskimi.

Gdzie kupić składniki do kuchni gruzińskiej?

Fasolę, orzechy, kolendrę, czosnek, paprykę i mięso kupisz w supermarkecie. Sery sulguni i imeruli, sos tkemali, chmeli suneli, uccho suneli i adżikę znajdziesz w sklepach z żywnością gruzińską i kaukaską oraz w sklepach internetowych. Zamiast imeruli możesz użyć tłustego twarogu, a zamiast sulguni mozzarelli w bloku, choć smak będzie łagodniejszy.